# Verhoogd kankerrisico bij honden

URL: https://www.welkehond.be/aandoening/kanker/

> Sommige rassen krijgen vaker en jonger kanker, zoals de Berner Sennen en de Golden Retriever. Een test die dat bij de ouders uitsluit, bestaat niet. De leeftijd en doodsoorzaak van de familie zeggen wel iets.

| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Andere namen | kanker bij honden, tumoren, neoplasie, lymfoom, lymfeklierkanker, hemangiosarcoom, mastceltumor, histiocytair sarcoom, osteosarcoom, botkanker |
| Categorie | Kanker |
| Erfelijkheid | Deels erfelijk |
| Onderzoek bij de ouderdieren | geen test |
| DNA-test | nee |
| Bijgewerkt | 2026-10-07 |

Kanker is een van de belangrijkste doodsoorzaken bij honden. Bij een aantal rassen komt het duidelijk vaker voor, soms al op middelbare leeftijd, en vaak gaat het om één of twee typische soorten tumoren. Een test die kanker bij de ouders of de pups voorspelt, bestaat niet. Toch kun je de kweker de juiste vragen stellen.

## Wat is het?

Bij kanker gaan lichaamscellen ongeremd groeien. Kwaadaardige tumoren groeien in het omliggende weefsel of zaaien uit naar andere organen. In een Britse enquête van de Kennel Club en de BSAVA bij bijna 16.000 overleden rashonden stierf 27 % aan kanker (Dobson 2013). Bij de [Berner Sennenhond](https://www.welkehond.be/ras/berner-sennenhond/) was dat 45,7 % (mediane leeftijd bij overlijden: 8 jaar), bij de [Golden Retriever](https://www.welkehond.be/ras/golden-retriever/) 38,8 %. Ook de [Labrador Retriever](https://www.welkehond.be/ras/labrador-retriever/) en de [Rhodesian Ridgeback](https://www.welkehond.be/ras/rhodesian-ridgeback/) zaten boven 30 %. Let op: het gaat om de doodsoorzaak volgens de eigenaar, en rassen die jong aan iets anders sterven, scoren lager.

De belangrijkste soorten bij risicorassen:

- **Histiocytair sarcoom:** een zeer agressieve kanker van afweercellen, in longen, milt, lever en lymfeklieren. Bij de Berner is hij volgens Dobson goed voor tot een kwart van de sterfgevallen. In een Zwitserse studie bij 389 Berners stierf 58 % aan een tumor. Histiocytair sarcoom, lymfoom en botkanker waren de vaakst bevestigde types (Klopfenstein e.a. 2016).
- **Lymfoom:** kanker van het lymfestelsel, de vaakste bloedkanker bij honden. Verhoogd bij onder meer de boxer, de bullmastiff, de [Bouvier des Flandres](https://www.welkehond.be/ras/bouvier-des-flandres/), de Labrador en de rottweiler (Dobson 2013). Bij de [Nova Scotia Duck Tolling Retriever](https://www.welkehond.be/ras/nova-scotia-duck-tolling-retriever/) vond een Zweedse studie met verzekeringsgegevens meer lymfoom dan bij andere retrievers (vermeld in Nilsson e.a. 2024).
- **Hemangiosarcoom:** een kwaadaardige tumor van de bloedvaten, meestal in de milt, de lever of het hart. Vaker bij de Duitse herder, de boxer en de golden. In een Amerikaanse universiteitskliniek stierf 65 % van de onderzochte goldens aan kanker, vooral aan hemangiosarcoom en lymfoom (Kent e.a. 2018). Dat is wel een groep zieke honden, en in Britse gegevens bleek hemangiosarcoom bij de golden geen bijzonder probleem. Europese en Amerikaanse goldens verschillen genetisch (Dobson 2013).
- **Mastceltumor:** een huidtumor die er onschuldig kan uitzien. Vaker bij de boxer, de Staffordshire bull terriër, de Labrador, de golden en de Rhodesian Ridgeback (Dobson 2013). Bij Zweedse tollers waren mastceltumoren en melkkliertumoren de vaakst genoemde types. 14 % van de levende tollers had ooit een tumor gehad, op een mediane leeftijd van 6 jaar (Nilsson e.a. 2024).
- **Osteosarcoom (botkanker):** vooral bij grote en reuzenrassen, zelden bij honden onder 25 kilo (Dobson 2013).

Niet elk ras met een slechte naam is ook echt een risicoras. Bij de [Engelse Cocker Spaniel](https://www.welkehond.be/ras/engelse-cocker-spaniel/) was kanker in VetCompass de vaakst genoemde doodsoorzaak (Engdahl e.a. 2023). In een vergelijking met andere honden hadden cockers echter geen hogere kans op kanker in het algemeen. Wel kwamen gezwellen vaker voor, onder meer van de melkklier (2,6 keer) en onder de huid (Engdahl e.a. 2024).

## Waaraan herken je het?

De signalen hangen af van het type:

- een knobbel die groeit, van vorm verandert of gaat zweren;
- dikke lymfeklieren onder de kaak, in de knieholte of in de lies (lymfoom);
- vage klachten: lusteloos, minder eetlust, vermageren (zo begint histiocytair sarcoom bij de Berner vaak);
- kreupelheid of een zwelling aan een poot die niet overgaat (botkanker);
- plots instorten, bleek tandvlees en snel ademen: een bloedende tumor in de milt of het hart (hemangiosarcoom). Dat is een spoedgeval.

Ga bij elke nieuwe knobbel en bij aanhoudende vage klachten naar de dierenarts.

## Hoe ontstaat het?

Kanker heeft bijna altijd meerdere oorzaken: leeftijd, erfelijkheid en omgeving. Dat bepaalde rassen steeds bovenaan staan, wijst op een erfelijke aanleg. Die is meestal **polygeen** (veel genen met elk een klein effect). Bij histiocytair sarcoom bij de Berner werd een erfelijkheidsgraad van ongeveer 0,3 berekend. Een risicovariant in de buurt van de genen MTAP en CDKN2A zat bij 96 % van de zieke Berners, maar ook bij veel gezonde honden (Dobson 2013).

Rassen zijn gesloten populaties. Bij het ontstaan van de rassen ging ongeveer 35 % van de genetische variatie verloren, en bij de Berner kromp de populatie extra in oorlogstijd (Dobson 2013). Zo verspreiden risicogenen zich makkelijk. Bij botkanker speelt ook het formaat mee. Het effect van castratie verschilt per ras en tumortype: bij de goldens in de Amerikaanse kliniek veranderde het de kans op sterfte door kanker niet (Kent e.a. 2018).

## Welk onderzoek vraag je bij de ouders?

Eerlijk antwoord: **er is geen screening** die kanker bij de ouderdieren uitsluit of bij de pups voorspelt. Röntgenfoto's of bloedonderzoek van een jong ouderdier zeggen niets over kanker op latere leeftijd.

Voor histiocytair sarcoom bij de Berner bestaat een DNA-test met risicomerkers van het Franse Antagene. Een hond krijgt een A (vier keer minder kans), B (gemiddeld) of C (vier keer meer kans). De Amerikaanse rasvereniging benadrukt dat het geen diagnose is: een A-hond kan toch histiocytair sarcoom krijgen, en een C-hond kan oud worden zonder. Ze raadt aan om twee C-honden niet met elkaar te combineren, en de test maar als één factor te zien.

Wat je wel kunt vragen:

- hoe oud de ouders zijn en of ze gezond zijn;
- **op welke leeftijd en waaraan de grootouders, ooms en tantes stierven**. Een lijn waarin honden oud worden, is het beste signaal dat je hebt;
- of de kweker met oudere, gezonde reuen werkt: een dier dat op leeftijd nog kankervrij is, zegt meer dan een jonge hond;
- of de kweker doodsoorzaken bijhoudt en deelt met de rasvereniging.

In Nederland en Vlaanderen is er geen wettelijk kankeronderzoek voor fokdieren. In Vlaanderen beperken de goedgekeurde fokprogramma's erfelijke aandoeningen en inteelt, maar ze bieden volgens de overheid "geen 100 % gezondheidsgarantie".

## Behandeling en kosten

De behandeling hangt af van het type en het stadium: een operatie, chemotherapie, bestraling of pijnbestrijding. Het doel is vaak een goede levenskwaliteit, geen genezing.

- **Lymfoom:** met chemotherapie leeft een hond volgens de dierenkliniek van de LMU München gemiddeld ongeveer een jaar, en een kwart langer dan twee jaar.
- **Hemangiosarcoom van de milt:** na verwijdering van de milt alleen gemiddeld twee maanden, met chemotherapie vier tot zes maanden. Minder dan 10 % leeft na een jaar nog (Cornell University).
- **Histiocytair sarcoom:** een slechte prognose. In één studie was de overleving na de diagnose 49 dagen (Dobson 2013).

De Nederlandse verzekeraar Univé noemt € 500 tot € 3.500 voor een volledig chemotherapietraject. De dierenkliniek van de LMU München rekent voor een hond van 30 kilo ongeveer € 4.500–5.000 voor het volledige protocol van 16 wekelijkse sessies (vaste kosten van € 260–270 per sessie plus de medicatie). Onderzoek vooraf, zoals een echo, röntgenfoto's en weefselonderzoek, komt daar nog bij.

Veel polissen sluiten erfelijke of al bestaande aandoeningen uit, hebben een maximum per jaar of stoppen op een bepaalde leeftijd. Lees de voorwaarden, en verzeker je hond jong.

## Wat kun je zelf doen?

- Kies een kweker die de leeftijd en doodsoorzaken in zijn lijnen kent en eerlijk deelt.
- Voel je hond regelmatig af op knobbels en laat een nieuwe of groeiende knobbel altijd nakijken.
- Hou je hond slank, zeker bij grote rassen.
- Ken de alarmsignalen van een bloedende tumor: plots zwak, bleek tandvlees, snel ademen. Ga dan meteen naar de dierenarts.
- Bescherm een hond met een lichte, dunbehaarde buik tegen veel zon: UV-licht speelt mee bij een vorm van hemangiosarcoom in de huid (Dobson 2013).

## Rassen met een verhoogde kans

- [Golden Retriever](https://www.welkehond.be/ras/golden-retriever/)
- [Nova Scotia Duck Tolling Retriever](https://www.welkehond.be/ras/nova-scotia-duck-tolling-retriever/)
- [Berner Sennenhond](https://www.welkehond.be/ras/berner-sennenhond/)
- [Engelse Cocker Spaniel](https://www.welkehond.be/ras/engelse-cocker-spaniel/)

## Bronnen

- **[dobson2013]** Dobson J.M. (2013). Breed-predispositions to cancer in pedigree dogs. *ISRN Veterinary Science* 2013:941275 – https://doi.org/10.1155/2013/941275
- **[klopfenstein2016]** Klopfenstein M., Howard J., Rossetti M., Geissbühler U. (2016). Life expectancy and causes of death in Bernese mountain dogs in Switzerland. *BMC Veterinary Research* 12:153 – https://doi.org/10.1186/s12917-016-0782-9
- **[kent2018]** Kent M.S., Burton J.H., Dank G., Bannasch D.L., Rebhun R.B. (2018). Association of cancer-related mortality, age and gonadectomy in golden retriever dogs at a veterinary academic center (1989–2016). *PLoS One* 13(2):e0192578 – https://doi.org/10.1371/journal.pone.0192578
- **[nilsson2024]** Nilsson M., Kozyrev S.V., Lindblad-Toh K., Rönnberg H., Hansson-Hamlin H. (2024). In sickness and health – a questionnaire based study regarding immune mediated diseases and neoplasia in Swedish Nova Scotia Duck Tolling Retrievers. *Acta Veterinaria Scandinavica* – https://doi.org/10.1186/s13028-024-00761-x
- **[engdahl2023]** Engdahl K.S., Brodbelt D.C., Cameron C., Church D.B., Hedhammar Å., O'Neill D.G. (2023). Demography and disorders of English Cocker Spaniels under primary veterinary care in the UK. *Canine Medicine and Genetics* – https://doi.org/10.1186/s40575-023-00128-x
- **[engdahl2024]** Engdahl K.S., Brodbelt D.C., Cameron C., Church D.B., O'Neill D.G. (2024). English Cocker Spaniels under primary veterinary care in the UK: disorder predispositions and protections. *Canine Medicine and Genetics* – https://doi.org/10.1186/s40575-023-00136-x
- **[cornell-hsa]** Cornell University College of Veterinary Medicine, Riney Canine Health Center, Hemangiosarcoma in dogs – https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/riney-canine-health-center/canine-health-information/hemangiosarcoma-dogs
- **[lmu-lymfoom]** Kleintierklinik der LMU München, Das maligne Lymphom (patiënteninformatie, met kosten van chemotherapie) – https://cms-cdn.lmu.de/media/08-vetmed/kleintierklinik/downloads/das-maligne-lymphom-beim-hund.pdf
- **[bmdca-hs]** Bernese Mountain Dog Club of America, About the Antagene Histiocytic Sarcoma Pre-Test – https://www.bmdca.org/antagene-histio-pre-test
- **[vlaanderen-fokprogrammas]** Vlaanderen, Fokkerijbesluit: fokprogramma's honden – https://www.vlaanderen.be/honden-en-katten-kweken/fokkerijbesluit-honden-en-katten/fokkerijbesluit-fokprogrammas-honden
- **[unive-chemo]** Univé, Chemotherapie bij je hond: kosten en vergoeding – https://www.unive.nl/huisdierenverzekering/hondenverzekering/vergoedingen/chemotherapie-kosten