# Elleboogdysplasie (ED) bij honden

URL: https://www.welkehond.be/aandoening/elleboogdysplasie/

> Een groep groeistoornissen in de elleboog die al bij jonge honden kreupelheid en artrose geeft. Vooral bij grote rassen: vraag de ED-uitslag van beide ouders.

| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Andere namen | elleboogsdysplasie, elbow dysplasia, losse processus coronoideus, LPC, FCP, OCD van de elleboog |
| Categorie | Botten en gewrichten |
| Erfelijkheid | Deels erfelijk |
| Onderzoek bij de ouderdieren | Röntgenfoto's van beide ellebogen vanaf 12 maanden (in Nederland voor de meeste rassen 18 maanden), beoordeeld volgens de IEWG: graad 0–3 |
| DNA-test | nee |
| Bijgewerkt | 2026-10-07 |

Elleboogdysplasie is een verzamelnaam voor groeistoornissen in het ellebooggewricht. Ze komt vooral voor bij grote rassen en begint vaak al in het eerste levensjaar met kreupelheid aan een voorpoot. Er is geen DNA-test, maar met röntgenfoto's van de ouders kun je het risico wel verkleinen.

## Wat is het?

De elleboog is een scharniergewricht waarin drie botten moeten samenwerken: het opperarmbeen, het spaakbeen en de ellepijp. Groeien die niet goed op elkaar af, dan ontstaan er beschadigingen in het gewricht. Onder elleboogdysplasie vallen vier afwijkingen (Raad van Beheer, ED-protocol; KMSH):

- **losse processus coronoideus** (LPC of FCP): een stukje bot en kraakbeen aan de binnenkant van de ellepijp breekt af. Dit is de vaakste vorm;
- **osteochondritis dissecans** (OCD): een stuk kraakbeen op het opperarmbeen laat los;
- **losse processus anconeus** (LPA of UAP): een uitsteeksel van de ellepijp groeit niet vast;
- **incongruentie**: de gewrichtsvlakken passen niet goed op elkaar.

Alle vormen leiden tot gewrichtsslijtage (artrose). Hoe vaak het voorkomt, verschilt sterk per ras. In Zweden werden tussen 2007 en 2016 de ellebogen van 78.504 jonge honden uit 46 rassen onderzocht. Van hen had 13,2% een vorm van ED, en 4,2% matige of ernstige ED (graad 2 of 3) (Engdahl e.a. 2026). De hoogste cijfers waren 65% bij de Chow Chow, 40% bij de Bordeauxdog en 35% bij de [American Staffordshire Terrier](https://www.welkehond.be/ras/american-staffordshire-terrier/). Een paar rassen op deze site: [Berner Sennenhond](https://www.welkehond.be/ras/berner-sennenhond/) 17%, [Duitse Herder](https://www.welkehond.be/ras/duitse-herder/) 17%, [Golden Retriever](https://www.welkehond.be/ras/golden-retriever/) 16%, [Stabyhoun](https://www.welkehond.be/ras/stabyhoun/) 14% en [Labrador Retriever](https://www.welkehond.be/ras/labrador-retriever/) 9%. Ernstige gevallen zijn in die cijfers waarschijnlijk ondervertegenwoordigd, omdat honden met zware ED vaak al voor de screeningsleeftijd bij de dierenarts komen (Engdahl e.a. 2026).

## Waaraan herken je het?

De artrose begint vaak al op een leeftijd van 4 tot 6 maanden, al zie je de klachten soms pas later (UFAW). Let op:

- stijf zijn na het rusten;
- kreupel lopen aan een voorpoot, vaak erger na inspanning;
- de voorpoot naar buiten gedraaid houden;
- minder bewegen in de elleboog, of pijn bij het buigen.

Vaak zijn beide ellebogen aangetast, en reuen hebben vaker ED dan teven, mogelijk door hun hogere gewicht (UFAW). Een jonge hond van een groot ras die kreupel loopt aan een voorpoot, laat je best door de dierenarts onderzoeken.

## Hoe ontstaat het?

ED is polygeen: veel genen spelen mee, en er bestaat geen DNA-test. De erfelijkheidsgraad ligt meestal tussen 0,1 en 0,6 (Engdahl e.a. 2026). Volgens recent onderzoek is een slechte aansluiting van de botten (incongruentie) de belangrijkste oorzaak. Groeien het spaakbeen en de ellepijp niet even snel, dan komt er te veel druk op een deel van het gewricht (Michelsen 2013; UFAW). Ook de groeisnelheid, het lichaamsgewicht en het soort beweging spelen mee (Engdahl e.a. 2026).

ED en [heupdysplasie](https://www.welkehond.be/aandoening/heupdysplasie/) komen vaak bij dezelfde rassen voor. In het Zweedse onderzoek had 2,8% van de honden met HD A matige of ernstige ED, tegenover 9,7% van de honden met HD D of E (Engdahl e.a. 2026). Toch zijn het grotendeels aparte erfelijke eigenschappen: goede heupen zeggen weinig over de ellebogen. Laat dus beide onderzoeken.

## Welk onderzoek vraag je bij de ouders?

**Het onderzoek.** De dierenarts maakt onder verdoving röntgenfoto's van beide ellebogen, in twee of meer houdingen. De beoordeling volgt de regels van de International Elbow Working Group (IEWG), en de slechtste elleboog bepaalt de uitslag:

- **graad 0 (vrij):** geen artrose en geen afwijking;
- **graad 1:** lichte artrose, botwoekeringen kleiner dan 2 mm;
- **graad 2:** matige artrose, 2 tot 5 mm;
- **graad 3:** ernstige artrose (meer dan 5 mm), of een zichtbare primaire afwijking zoals een losse processus (KMSH; Raad van Beheer, ED-protocol).

Voor fokdieren wil je graad 0 bij beide ouders. Een foto ziet niet alles: een losse processus coronoideus is op een gewone röntgenfoto maar in ongeveer 62% van de gevallen te zien. Een CT-scan is gevoeliger (UFAW). Twee ouders met ED 0 kunnen dus toch een pup met ED krijgen. Vraag daarom ook naar de uitslagen van broers, zussen en eerdere nesten.

**Nederland.** De minimumleeftijd is 18 maanden. Voor een aantal rassen is dat 12 maanden, onder meer de [Bouvier des Flandres](https://www.welkehond.be/ras/bouvier-des-flandres/), de Duitse Herder, de Golden Retriever, de Labrador en de [Nova Scotia Duck Tolling Retriever](https://www.welkehond.be/ras/nova-scotia-duck-tolling-retriever/). Bij onder meer de Berner Sennenhond, de Duitse Herder, de Golden en de Labrador maakt de dierenarts vier opnames per elleboog in plaats van twee, zodat ook de oorzaak beoordeeld wordt (Raad van Beheer, ED-addendum 2026). Sinds 1 januari 2026 geeft de Raad van Beheer geen stambomen meer voor een nest als een ouder ED graad II of III heeft. Sinds 1 juni 2026 telt de datum van de dekking (Raad van Beheer, foknormen). Voor een buitenlandse reu wordt ook een CT-onderzoek aanvaard.

**Vlaanderen.** Bij de KMSH is de minimumleeftijd 12 maanden. De dierenarts maakt foto's in drie houdingen en stuurt ze digitaal in, en de commissie beoordeelt ze volgens de IEWG. Wie in beroep gaat tegen een ED-uitslag, moet een CT-scan laten maken (KMSH). Vraag bij de rasvereniging welke uitslag zij voor fokdieren eist.

## Behandeling en kosten

Meestal haalt de dierenarts losse stukjes bot of kraakbeen weg met een kijkoperatie (artroscopie). Waar mogelijk pakt hij ook de oorzaak aan, bijvoorbeeld met een correctie van de ellepijp. Bij ver gevorderde artrose bestaan er nog andere ingrepen om de pijn te verlichten (Michelsen 2013). Daarnaast krijgt de hond pijnstillers, aangepaste beweging en zo nodig fysiotherapie. De behandeling kan helpen, maar een hond helemaal pijnvrij houden lukt niet altijd, en de zorg duurt dikwijls een leven lang (UFAW).

Gepubliceerde prijzen van Belgische en Nederlandse klinieken voor een elleboogoperatie hebben we niet gevonden. In de Britse doorverwijskliniek Langford Vets kost een artroscopie van één elleboog £ 3.465 tot £ 4.200, plus het onderzoek vooraf (prijslijst mei 2026). Daar komen de kosten van pijnstilling en controles in de jaren daarna nog bij.

Lees de voorwaarden van een verzekering goed. Sommige verzekeraars sluiten erfelijke aandoeningen helemaal uit, andere vergoeden heup- en elleboogproblemen alleen in een duurder pakket of maar voor de helft (Keuze.nl). Wat al bekend was voor je de verzekering afsloot, wordt doorgaans niet vergoed.

## Wat kun je zelf doen?

- **Kies een pup van ouders met ED 0** (en HD A of B), en vraag naar de familie.
- **Hou je pup slank en laat hem rustig groeien.** Snelle groei en overgewicht belasten de ellebogen. Geef een volwaardig puppyvoer voor grote rassen in de aanbevolen hoeveelheid, zonder extra calcium.
- **Doseer de beweging tijdens de groei**: liever korte wandelingen en vrij spelen dan lange, zware inspanning.
- **Reageer op kreupelheid.** De artrose begint vaak al op jonge leeftijd (UFAW). Wacht bij een jonge hond die kreupel loopt aan een voorpoot dus niet te lang met een bezoek aan de dierenarts.

## Rassen met een verhoogde kans

- [Duitse Herder](https://www.welkehond.be/ras/duitse-herder/)
- [Goldendoodle](https://www.welkehond.be/ras/goldendoodle/)
- [Berner Sennenhond](https://www.welkehond.be/ras/berner-sennenhond/)
- [Bouvier des Flandres](https://www.welkehond.be/ras/bouvier-des-flandres/)
- [Golden Retriever](https://www.welkehond.be/ras/golden-retriever/)
- [Labradoodle](https://www.welkehond.be/ras/labradoodle/)
- [Labrador Retriever](https://www.welkehond.be/ras/labrador-retriever/)
- [Mechelse Herder](https://www.welkehond.be/ras/mechelse-herder/)

## Bronnen

- **[engdahl2026]** Engdahl K., Malm Persson S., Andersson L., Ringmark S., Bjørnvad C.R., Hedhammar Å., Höglund K. (2026). Prevalence of hip and elbow dysplasia in young adult dogs in Sweden. *Veterinary Record* 198 – https://doi.org/10.1002/vetr.70224
- **[michelsen2013]** Michelsen J. (2013). Canine elbow dysplasia: aetiopathogenesis and current treatment recommendations. *The Veterinary Journal* 196:12–19 – https://doi.org/10.1016/j.tvjl.2012.11.009
- **[ufaw]** UFAW / Science for Animal Welfare, Labrador Retriever: elbow dysplasia (fragmented medial coronoid process) – https://scienceforanimalwelfare.org/species/dog/labrador-retriever/elbow-dysplasia-fragmented-medial-coronoid-process/
- **[rvb-ed]** Raad van Beheer, Elleboogdysplasie-onderzoeksprotocol (2018) – https://www.houdenvanhonden.nl/globalassets/ed-onderzoeksprotocol-2018.pdf
- **[rvb-ed-addendum]** Raad van Beheer, Addendum elleboogdysplasie-onderzoeksprotocol (versie 26 maart 2026) – https://www.houdenvanhonden.nl/contentassets/ef97e28e2bfd45229188db446e936271/addendum-ed_-ggw26032026.pdf
- **[rvb-foknormen]** Raad van Beheer, Uitvoeringsregels foknormen (21 augustus 2026) – https://www.houdenvanhonden.nl/contentassets/2882df758b9244608362a24edf8ce750/2026-foknormen-uitvoeringsregels-per-21-8-2026.pdf
- **[kmsh]** Koninklijke Maatschappij Sint-Hubertus (KMSH), Procedure en aanvraagformulier dysplasie (HD, ED, SD) – https://www.srsh.be/sites/default/files/sans%20prix/Aanvraag%20Dyplasie%20-%20Demande%20Dysplasie_0.pdf
- **[keuze]** Keuze.nl, Kosten hondenverzekering (uitsluitingen per verzekeraar, 2026) – https://www.keuze.nl/huisdierenverzekering/kosten-hondenverzekering
- **[langford]** Langford Vets (Small Animal Referral Hospital), Price guide orthopaedics (prijzen per 1 mei 2026) – https://www.langfordvets.co.uk/media/ybrh5l0w/orthopaedic-price-guide.pdf