# Atopische dermatitis bij honden

URL: https://www.welkehond.be/aandoening/atopie/

> Een erfelijk bepaalde, jeukende huidallergie voor stoffen uit de omgeving, zoals huisstofmijt en pollen. Ze begint meestal voor de leeftijd van drie jaar en vraagt levenslange zorg.

| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Andere namen | atopie, huidallergie, omgevingsallergie, allergische huidziekte, canine atopic dermatitis, CAD |
| Categorie | Huid en oren |
| Erfelijkheid | Deels erfelijk |
| Onderzoek bij de ouderdieren | geen test |
| DNA-test | nee |
| Bijgewerkt | 2026-10-07 |

Atopische dermatitis is een huidallergie die jeuk geeft, vaak met oor- en huidontstekingen erbij. Ze is niet te genezen, wel te behandelen, en dat blijft meestal een leven lang zo. Omdat de aanleg sterk erfelijk is, loont het om er al bij het kiezen van een pup naar te vragen.

Let op: het gaat hier om een hond die zelf allergisch is. Dat staat los van de vraag of een hond geschikt is voor mensen met een hondenallergie.

## Wat is het?

Bij atopische dermatitis (kortweg atopie) reageert het afweersysteem overdreven op gewone stoffen uit de omgeving: huisstofmijt, pollen, schimmels. Tegelijk werkt de huid minder goed als barrière. Het resultaat is een ontstoken, jeukende huid (Hensel e.a. 2015). Vaak komen er daarna infecties met bacteriën of gisten bij.

Hoe vaak het voorkomt, is moeilijk te zeggen. De Britse welzijnsorganisatie UFAW gaat uit van ongeveer 10 % van alle honden. In Britse dossiers van de eerstelijnsdierenarts (VetCompass) stond bij 1,15 % van de honden in één jaar de diagnose atopische dermatitis. Bij telkens ongeveer 1,6 % stond er alleen "allergie" of "jeuk", zonder precieze diagnose (O'Neill e.a. 2021). In Zweedse verzekeringsgegevens ging het om 1,7 nieuwe gevallen per 1.000 honden per jaar (Nødtvedt e.a. 2006). Die lage cijfers tellen alleen honden met een vastgestelde diagnose of een schadeclaim. Veel milde gevallen worden nooit zo benoemd.

## Waaraan herken je het?

Het eerste signaal is **jeuk**: krabben, likken, knabbelen aan de poten, over de grond schuiven met de kop of het achterwerk, met de kop schudden. In het begin is aan de huid soms nog niets te zien. Later komen roodheid, kale plekken, een verdikte en donkere huid en infecties. De klachten zitten vooral aan de kop, de binnenkant van de oorschelpen, de buik, de oksels, de liezen, rond de anus en aan de poten (Hensel e.a. 2015). Een [oorontsteking](https://www.welkehond.be/aandoening/otitis/) die steeds terugkomt, is vaak het eerste of enige teken.

De eerste klachten verschijnen meestal tussen 6 en 18 maanden. Na de leeftijd van drie jaar beginnen is ongewoon (UFAW). Bij allergie voor pollen kan de jeuk alleen in bepaalde seizoenen optreden, bij huisstofmijt het hele jaar.

Er bestaat geen enkel symptoom of labotest dat de diagnose bewijst. De dierenarts sluit eerst andere oorzaken van jeuk uit, zoals vlooien, schurftmijt, infecties en voedselallergie (met een eliminatiedieet van enkele weken). Een allergietest dient niet om atopie vast te stellen, maar alleen om bij een hond met de diagnose de juiste allergenen te kiezen voor een behandeling (Hensel e.a. 2015). Jeukt je hond meer dan normaal, ga dan naar de dierenarts.

## Hoe ontstaat het?

Atopie is polygeen: veel genen spelen samen een rol en er is geen enkel gen dat je kunt testen. De erfelijkheid is wel hoog. In een studie bij geleidehonden (Labrador en Golden Retriever) werd ze geschat op 0,47 (Shaw e.a. 2004). Volgens UFAW, op basis van die studie, kreeg 65 % van de pups uit twee aangetaste ouders atopie, tegenover 11 % van de pups uit twee gezonde ouders.

De omgeving bepaalt mee of en wanneer de aanleg tot uiting komt. In een Britse studie bij 2.445 labradors en goldens hadden honden die in de stad waren opgegroeid meer kans, net als reuen en gecastreerde honden. Samenleven met andere honden en wandelen in bos, veld of op het strand gingen samen met minder atopie. Chocoladebruine labradors hadden meer kans dan zwarte of gele (Harvey e.a. 2019).

Welke rassen het meeste risico lopen, verschilt per land en per studie (Jaeger e.a. 2010). Vaak genoemd worden de [Golden Retriever](https://www.welkehond.be/ras/golden-retriever/), de [Labrador Retriever](https://www.welkehond.be/ras/labrador-retriever/) (UFAW), de [Duitse Herder](https://www.welkehond.be/ras/duitse-herder/) (Jaeger e.a. 2010) en in Japan de [Shiba](https://www.welkehond.be/ras/shiba/) (Thomsen e.a. 2023). In Britse VetCompass-data had de [Franse Bulldog](https://www.welkehond.be/ras/franse-bulldog/) 2,1 keer meer kans op de diagnose dan andere honden (O'Neill e.a. 2021, Franse Bulldog). De [Engelse Cocker Spaniel](https://www.welkehond.be/ras/engelse-cocker-spaniel/) had juist veel minder kans (Engdahl e.a. 2024). Kruisingen erven de aanleg van hun ouders: Britse eigenaars meldden meer jeuk bij cockapoos dan bij cockers en meer allergie bij labradoodles dan bij poedels (Bryson e.a. 2024).

## Welk onderzoek vraag je bij de ouders?

Er bestaat **geen test**: geen DNA-test, geen bloedtest en geen screeningsprogramma voor fokdieren. Een allergietest bij de ouders zegt hierover niets. Je bent dus aangewezen op eerlijke informatie van de kweker:

- **Hebben de ouders ooit jeuk, huid- of oorproblemen gehad?** Krijgen ze medicatie tegen jeuk, een speciaal dieet of regelmatig shampoobaden voor hun huid?
- **En de grootouders, broers, zussen en eerdere nesten?** Atopie zit in families. UFAW raadt aan om niet te fokken met aangetaste honden en ook niet met honden van wie een ouder, broer of zus atopie heeft.
- **Hoe oud zijn de ouders?** Omdat atopie bijna altijd voor drie jaar begint, zegt een klachtenvrije ouder van vier of vijf jaar meer dan een ouder van anderhalf.
- **Kijk zelf naar de moeder:** likt ze veel aan haar poten, heeft ze bruine likvlekken, rode oksels of buik, vieze oren?

De FCI-fokstrategie vraagt om aandoeningen zonder test even zwaar te laten wegen in het fokbeleid als aandoeningen met test (FCI 2010). Bij rassen met een verhoogd risico mag je die vragen dus gewoon stellen.

## Behandeling en kosten

De behandeling is levenslang en meestal een combinatie (Olivry e.a. 2015; Mueller e.a. 2026):

- de opflakkeringen onder controle krijgen: ontstekingsremmers, en infecties en vlooien aanpakken;
- de huid ondersteunen met regelmatige baden en huidverzorging;
- allergenen vermijden waar dat kan;
- medicatie tegen jeuk en ontsteking, zoals ontstekingsremmende tabletten of maandelijkse injecties met antistoffen. Welke middelen passen, beslist de dierenarts per hond;
- allergeenspecifieke immunotherapie (desensibilisatie): een "allergievaccin" op maat, op basis van een allergietest. Volgens de internationale richtlijnen is dat een van de weinige behandelingen die nieuwe opflakkeringen kan helpen voorkomen.

Reken op terugkerende kosten. Volgens verzekeraar Univé kost een allergietest via het bloed gemiddeld € 150 tot € 300 en een huidtest € 250 tot € 500. Immunotherapie kost € 300 tot € 600 per jaar. Test-Aankoop rekende in België op ongeveer € 250 per kwartaal voor desensibilisatie (2021). Daar komen medicatie, dierenartsbezoeken en de behandeling van oor- en huidinfecties bij. UFAW meldt dat sommige honden worden ingeslapen omdat de ziekte moeilijk onder controle te krijgen is en de behandeling veel kost.

Veel verzekeringen sluiten erfelijke en al bestaande aandoeningen uit (Test-Aankoop 2025). Bij Univé worden allergietesten vergoed als de klachten na het afsluiten en na een wachttijd van 30 dagen begonnen zijn. Verzeker dus vroeg en lees de voorwaarden.

## Wat kun je zelf doen?

- **Kies bewust.** Vraag bij rassen met een verhoogd risico door over huidproblemen in de familie.
- **Laat je pup veel buiten komen** en met andere honden omgaan. In de studie bij labradors en goldens gingen wandelingen in de natuur en samenleven met andere honden samen met minder atopie, al bewijst dat nog niet dat je het ermee kunt voorkomen.
- **Bestrijd vlooien** consequent, want vlooienbeten maken jeuk erger.
- **Reageer vroeg.** Jeuk, likken aan de poten en terugkerende oorontstekingen bij een jonge hond zijn een reden om naar de dierenarts te gaan.
- **Volg het plan van de dierenarts op lange termijn.** De ziekte gaat niet weg, maar is wel onder controle te houden.

## Rassen met een verhoogde kans

- [Shiba](https://www.welkehond.be/ras/shiba/)
- [Cockapoo](https://www.welkehond.be/ras/cockapoo/)
- [Golden Retriever](https://www.welkehond.be/ras/golden-retriever/)
- [Goldendoodle](https://www.welkehond.be/ras/goldendoodle/)
- [Labrador Retriever](https://www.welkehond.be/ras/labrador-retriever/)

## Bronnen

- **[hensel2015]** Hensel P., Santoro D., Favrot C., Hill P., Griffin C. (2015). Canine atopic dermatitis: detailed guidelines for diagnosis and allergen identification. *BMC Veterinary Research* 11:196 – https://doi.org/10.1186/s12917-015-0515-5
- **[olivry2015]** Olivry T., DeBoer D.J., Favrot C., Jackson H.A., Mueller R.S., Nuttall T., Prélaud P. (2015). Treatment of canine atopic dermatitis: 2015 updated guidelines from the International Committee on Allergic Diseases of Animals (ICADA). *BMC Veterinary Research* 11:210 – https://doi.org/10.1186/s12917-015-0514-6
- **[mueller2026]** Mueller R.S., Banovic F., Bensignor E., Santoro D., Nuttall T. (2026). Treatment of Canine Atopic Dermatitis: Updated Guidelines From the International Committee on Allergic Diseases of Animals (ICADA). *Veterinary Dermatology* – https://doi.org/10.1111/vde.70128
- **[ufaw-atopie]** UFAW / Science for Animal Welfare, Labrador Retriever: canine atopic dermatitis – https://scienceforanimalwelfare.org/species/dog/labrador-retriever/canine-atopic-dermatitis/
- **[shaw2004]** Shaw S.C., Wood J.L., Freeman J., Littlewood J.D., Hannant D. (2004). Estimation of heritability of atopic dermatitis in Labrador and Golden Retrievers. *American Journal of Veterinary Research* 65:1014–1020 – https://doi.org/10.2460/ajvr.2004.65.1014
- **[harvey2019]** Harvey N.D., Shaw S.C., Craigon P.J., Blott S.C., England G.C.W. (2019). Environmental risk factors for canine atopic dermatitis: a retrospective large-scale study in Labrador and golden retrievers. *Veterinary Dermatology* 30(5):396–e119 – https://doi.org/10.1111/vde.12782
- **[oneill2021-prevalentie]** O'Neill D.G., James H., Brodbelt D.C., Church D.B., Pegram C. (2021). Prevalence of commonly diagnosed disorders in UK dogs under primary veterinary care: results and applications. *BMC Veterinary Research* 17:69 – https://doi.org/10.1186/s12917-021-02775-3
- **[nodtvedt2006]** Nødtvedt A., Egenvall A., Bergvall K., Hedhammar A. (2006). Incidence of and risk factors for atopic dermatitis in a Swedish population of insured dogs. *Veterinary Record* 159(8):241–246 – https://doi.org/10.1136/vr.159.8.241
- **[jaeger2010]** Jaeger K., Linek M., Power H.T., Bettenay S.V., Zabel S., Rosychuk R.A., Mueller R.S. (2010). Breed and site predispositions of dogs with atopic dermatitis: a comparison of five locations in three continents. *Veterinary Dermatology* 21(1):118–122 – https://doi.org/10.1111/j.1365-3164.2009.00845.x
- **[thomsen2023]** Thomsen M., Künstner A., Wohlers I. e.a. (2023). A comprehensive analysis of gut and skin microbiota in canine atopic dermatitis in Shiba Inu dogs. *Microbiome* 11:232 – https://doi.org/10.1186/s40168-023-01671-2
- **[oneill2021-franse-bulldog]** O'Neill D.G., Packer R.M.A., Francis P., Church D.B., Brodbelt D.C., Pegram C. (2021). French Bulldogs differ to other dogs in the UK in propensity for many common disorders: a VetCompass study. *Canine Medicine and Genetics* 8:13 – https://doi.org/10.1186/s40575-021-00112-3
- **[engdahl2024]** Engdahl K.S., Brodbelt D.C., Cameron C., Church D.B., O'Neill D.G. (2024). English Cocker Spaniels under primary veterinary care in the UK: disorder predispositions and protections. *Canine Medicine and Genetics* – https://doi.org/10.1186/s40575-023-00136-x
- **[bryson2024]** Bryson G.T., O'Neill D.G., Brand C.L., Belshaw Z., Packer R.M.A. (2024). The doodle dilemma: How the physical health of 'Designer-crossbreed' Cockapoo, Labradoodle and Cavapoo dogs' compares to their purebred progenitor breeds. *PLoS ONE* 19(8): e0306350 – https://doi.org/10.1371/journal.pone.0306350
- **[fci-fokstrategie]** FCI (2010). FCI International Breeding Strategies – https://www.fci.be/medias/ELE-STR-en-941.pdf
- **[unive-allergietest]** Univé, Allergietest hond: kosten en vergoeding – https://www.unive.nl/huisdierenverzekering/hondenverzekering/vergoedingen/allergietest-kosten
- **[testaankoop2021]** Test-Aankoop, Wat kost een huisdier? (02/10/2021) – https://www.test-aankoop.be/woning-energie/huisdieren/nieuws/kosten-huisdier
- **[testaankoop2025]** Test-Aankoop, Verzekering voor je hond: goed idee of weggegooid geld? (18/03/2025) – https://www.test-aankoop.be/geld/verzekeringen/nieuws/verzekering-hond